نگارش عنوان و چکیده و کلید واژه در مقاله




عنوان، مفهوم اصلى مقاله را نشان می دهد و باید به طور خلاصه، مضمون اصلى پژوهش را نشان دهد. عنوان مقاله باید جذاب باشد، یعنى به گونه ای انتخاب شود که نظر خوانندگان را که معمولاً ابتدا فهرست عناوین مندرج در یک مجله علمى را مطالعه می کنند، جلب نماید.
 
بررسى و تحلیل مقوله ها و نکات مورد توجه در انتخاب موضوع   
-         علاقه مند بودن به موضوع.
-         نو بودن موضوع (تکرارى و یا تقلیدى صرف نباشد).
-         ارزشمند بودن موضوع.
-         کاربردى بودن.
-         امکان انجام پژوهش، به لحاظ روش تحقیق.
-         امکان ادامه پژوهشهای بیشتر در همان زمینه.
-         پیشنهادهاى جدیدى را بتوان از دل پژوهش استخراج کردن.
-         امکان استخراج و چاپ چند مقاله.
در اولین گام به منظور انتخاب موضوعى مناسب 
باید اقداماتى انجام داد، همچون:
1.   تدوین یک فهرست از موضوع‏هاى مناسب بر اساس توجه به معیارهاى پژوهش مدنظر، بررسى مجدد تک‏تک موضوع‏ها با نگاه منطقى و واقع‏بینانه.
2.   حذف برخى از موضوع‏ها که امکان انجام تحقیق و رسیدن به نتیجه مطلوب در آن‏ها دشوار است.
3.   انتخاب حداکثر دو یا سه موضوع مناسب براى تحقیق.
4.   بررسى هر یک از موضوع‏ها به‏لحاظ وجود منابع اطلاعاتى وجود استاد راهنما.
5.   مشورت با یک یا دو صاحب‏نظر درباره موضوع‏هاى پیشنهادى و مسائل مرتبط با آن‏ها.
6.   گرفتن تأیید اولیه از یک یا دو صاحب‏نظر در مورد مناسب بودن یکى از موضوع‏ها.
 
محدود کردن دامنه موضوع‏
-         بیان موضوع محدود شده در قالب عبارت (عنوان مقاله).
-         مشورت مجدد با استادان مربوطه در مورد موضوع محدود شده.
-         تأیید موضوع نهایى پس از انجام اصلاحات لازم در عنوان.
-         مطالعه مجدد متون علمى براى یافتن و تدوین مسئله پژوهش.
-         نوشتن سؤال‏ها و یا فرضیه‏هاى متناسب با موضوع.
 
تدوین نگارش عنوان در مقالات علمى‏
عنوان هر اثر جلوه‏اى از هویت آن اثر است، خواه اثر هنرى باشد یا علمى. عنوان، فشرده‏اى منضبط از مطالب متن است. عنوان باید مختصر، گویا و جذاب باشد تا بتواند علاوه بر ایجاد انگیزه مطالعه در خواننده، او را در انتخاب مقاله مورد نیازش راهنمایى کند.
از کلمات کوتاه، رسا و در حد امکان از یک زبان استفاده شود.
عبارت گویا باشد و گیج‏کننده نباشد.
در تحقیقات توصیفى بیان مکان و زمان تحقیق در عنوان ضرورت دارد.
در عنوان؛ دقیقاً آنچه محقق به دنبال تعیین آن است بیان شود.
سعى شود دامنه تحقیق محدود در نظر گرفته شود.
«خلاصه‏گویى» عناوین کوتاه، رساتر و جذاب‏تر هستند.
سبک نوشتارى تعیین‏کننده است که آیا حروف تعریفى استفاده شود یا خیر؟
خوددارى از صفات و اسامى طولانى و زیاد.
احساسى نباشد.
عنوان را غیر سؤالى مطرح نمایید.
از کلمات مناسب و مطلوب استفاده شود.
 
ساختار عنوان چگونه باید باشد؟
عنوان باید به راحتى قابل فهم باشد و نشان دهد که مقاله در مورد چیست و باید در حد ممکن به‏صورت خلاصه ذکر گردد و به‏جاى آن که اشتیاق خواننده را سرکوب کنند، او را تشویق به خواندن نماید.
مى‏بایست مضمون موضوع را مشخص نمود. در این راستا باید به مخاطبین احتمالى مقالات مردم عادى توجه داشت.
عناوین کوتاه بیشتر جلب توجه مى‏کنند. آن‏ها فضاى کمترى به خود اختصاص داده، واضح‏تر بودن و معمولاً رأى سردبیران نسبت به آن‏ها مطلوب‏تر است. حروف تعریفى باید حذف شوند.
 
چکیده‏
چکیده، خلاصه جامعى از محتواى یک گزارش پژوهشى است که همه مراحل و اجراى اصلى پژوهش را در بر دارد. هدف‏ها، پرسش‏ها، روش‏ها، یافته‏ها و نتایج پژوهش، به اختصار در چکیده آورده مى‏شود. در متن چکیده باید از ذکر هرگونه توضیح اضافى خوددارى شود. مطالب مى‏بایست فقط به‏صورت گزارش (بدون ارزشیابى و نقد) از زبان خود پژوهشگر (نه نقل قول) به‏صورت فعل ماضى تهیه شود.
چکیده در حقیقت بخشى کامل، جامع و مستقل از اصل گزارش در نظر گرفته مى‏شود. طول چکیده براى مقاله بستگى به روش‏هاى خاص هر مجله دارد و معمولاً بین صد تا 250 کلمه پیشنهاد مى‏شود.
چکیده هر اثر تنها پس از پایان نگارش آن نوشته مى‏شود.
در چکیده به هدف اصلى توجه شده و پس از پایان اثر، چکیده اولیه، بر اساس نسخه نهایى، بازنویسى مى‏شود.
قبل از شروع چکیده اهداف اصلى اثر، فهرست و اولویت‏بندى مى‏شود.
در نگارش چکیده مطالب مهم‏تر را در ابتداى چکیده با عنوان جملات راهنما و موارد بعدى را با عنوان جملات حمایت‏کننده فهرست کنید. (روش نگارش قیاسى)
زبان به کار گرفته شده در چکیده را مى‏بایست طورى انتخاب کرد که افراد غیر متخصص در حوزه موضوعى موردنظر بتوانند آن را درک کنند.
هر جمله یا عبارتى که به خواننده اطلاع جدیدى نمى‏دهد را مى‏بایست حذف کرد.
یک چکیده خوب باید خواننده را به خواندن مدرک اصلى ‏ترغیب کند.
از تکرار عنوان اثر در چکیده مى‏بایست خوددارى کرد.
انسجام منطقى و یک‏دستى در ارائه مطالب رعایت شود.
اطلاعاتى در چکیده قید شود که فقط در نوشته اصلى وجود داشته باشد.
تناسبى میان حجم چکیده و حجم متن اصلى وجود داشته باشد. پژوهشگر مى‏تواند از ابتدا نسبتى را نزد خود بپذیرد و آن نسبت را در تهیه چکیده رعایت نماید.
مؤلف باید زمان کافى بگذارد تا چکیده کوتاه، واضح، آموزنده و جالب را به نگارش درآورد. چکیده باید فشرده‏اى از تمام مقاله و ماهیت آن باشد. باید به‏صورت یک بخش منفرد و جداگانه قرار گیرد و این عمل به نفع کسانى است که از طریق سرویس‏هاى خلاصه‏نویسى الکترونیکى فقط به خلاصه مقاله دسترسى دارند نه به کل یک مقاله.
به‏طور خلاصه دلایل زیادى وجود دارد که باید تلاش کرد تا متن چکیده نزدیک به متن اصلى و حتى خیلى ظریف نگاشته گردد.
اما به‏طور معمول در عموم مقالات چکیده معمولاً به‏صورت خیلى ضعیف، نامفهوم و غیر آموزنده نوشته مى‏شود. اگر مقاله اصلى به آسانى قابل دسترسى نباشد چکیده بلااستفاده خواهد ماند.
 
چکیده باید چگونه باشد؟
چکیده باید از 4 بخش اصلى تشکیل شده باشد که از لحاظ اندازه متفاوت بوده و به‏صورت موجز و فشرده موارد زیر را دربرداشته باشد:
چرا این کار انجام شده است؟
چه چیزى انجام شده است؟
چه چیزى یافت شده است؟
نتیجه‏گیرى چیست؟
در شیوه نگارش چکیده، هر قسمت چکیده را بررسى کرده و آن را به‏صورت یک پاراگراف جداگانه بنویسید. دلیل آن چه را که انجام شده را در یک یا دو جمله بنویسد تا خوانند با موضوع آشنا شده و علت تحقیق را درک کند.
«چه کارى باید انجام شود» به‏طور خلاصه روش‏هاى مورد استفاده را تشریح مى‏کند.
در قسمت «چه چیزى یافته شد» ما نتیجه را به‏طور خلاصه شامل اندازه گروه‏ها و تمام شکل‏هاى اساسى مى‏آوریم.
«آن چیزی» که در نتیجه‏گیرى بیان مى‏شود آن است که چه چیزى از این مقاله یاد مى‏گیریم و پیام شفاف آن به دنیا چیست؟
 
ساختارسازى چکیده‏
چکیده را با باید بیش از 160 کلمه در چهار پاراگراف سازمان‏دهی کرد.
 
کلیدواژه‏
تدوین نگارش کلمات کلیدى در مقالات علمى‏
واژه‏هاى کلیدى، کلمه‏هاى مهمى از یک عنوان یا از یک متن پژوهش است که به‏عنوان اولین کلمه یک شناسه، در یک نمایه یا فهرست به کار برده مى‏شود. نکاتى که باید در تهیه کلیدواژه رعایت شود عبارت‏اند از:
1. تا حد امکان تلاش شود کلیدواژه‏هاى اطلاق شده به‏طور کامل تمام موضوعات مطرح شده در مقاله را در برگیرند.
2. تعداد کلیدواژه حداقل 4 کلمه باشد.
باید از دسته‏بندى‏هایى استفاده نمایید که اگر خودتان بخواهید به دنبال چنین مقاله‏اى بگردید، از آن‏ها استفاده کنید.
 
سایت فصلنامه علمی و تخصصی حبل المتین ، مقاله 16، دوره چهارم، شماره دوازدهم، پاییز 1394، صفحه 192-212 ، نویسندگان راهب عارفى میناآباد

}